Yitiksöz Dergisi 37. Sayısıyla Okurunun Karşısında: “Kolonyalizm Özel Sayısı”

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi bünyesinde yayın hayatını sürdüren, genel yayın yönetmenliğini Duran Boz’un üstlendiği iki aylık sanat, edebiyat ve düşünce dergisi Yitiksöz, Eylül-Ekim 2026 tarihli 37. sayısını kapsamlı bir “Kolonyalizm Özel Sayısı” dosyasıyla okurlarına sundu.

Derginin sunuş yazısı tüm sayıyı özetler nitelikte: “Sömürülmeye elverişli bir yaşama biçimine sürüklenen insanlar, bilinçsizlik çölünde savrulan düşünce kırıntılarının esiri olur. Zamanla başkalarının kendileri için biçtiği hayatı kendi hayatları  zannederek yaşar, farkına varmadan kişiliklerini ufalarlar. Dilleriyle, fikirleriyle ve zikirleriyle “bende” olmanın dar çeperlerinde dolaşmaya başlarlar.”

Bu özel sayının dikkat çeken eserlerinden biri, Yaşar Akgül’ün kaleme aldığı “Yazıldığı Gibi Okunan Bir Şiir” isimli çalışma oluyor. Sömürgeciliğin, küresel adaletsizliklerin ve modern dünyadaki vicdani yaraların sert ve vurucu bir dille sorgulandığı şiir, sayının anti-kolonyal ruhunu güçlü bir şekilde temsil ediyor

Dosya kapsamında Yaşar Akgül’ün yanı sıra Mehmet Tepe (Senegal Kıyılarında Kalimba Sesleri), Âtıf Bedir (Afrika’nın Çocukları), Cafer Keklikçi (Issız Harita), Zeynep Arkan (Kesik Elli Şiir), Yunus Emre Altuntaş (Amistad İçin Gece Yarısı) gibi şairlerin anti-sömürgeci şiirleri yer alıyor.

Öykü bölümünde Cahid Efgan Akgül’ün “İntihalin Eşiğinde Dolanan Öykü” çalışması ile Recep Ayık, Müzeyyen Çelik Kesmegülü, Gülçin Yağmur Akbulut, İbrahim Yarış, Süheyla Karaca Hanönü, Vedat Ali Kızıltepe ve Derya Gezgin’in öyküleri okurla buluşuyor.

Hashim Cabrera ile “Sömürülemeyen Hafıza, Hatırlamanın ve İnancın Estetiği Üzerine” söyleşisinin yer aldığı sayıda; Mustafa Alican, Hilmi Uçan, Mehmet Narlı, Kasım Küçükalp, Ahmet Dağ ve Kadir Canatan gibi isimlerin kolonyalizmin tarihsel, epistemolojik ve felsefi temellerini inceleyen yazıları yer alıyor. Ayrıca Cahit Zarifoğlu, Nuri Pakdil, Sezai Karakoç, M. Akif İnan, Erdem Bayazıt, Akif Emre ve Malik Bin Nebi gibi isimlerin sömürgecilik eleştirileri masaya yatırılıyor.

Genel yayın yönetmenliğini edebiyat dünyamızın birikimli isimlerinden Duran Boz’un yürüttüğü Yitiksöz’ün yayın kurulunda Mehmet Narlı, Mehmet Özger, Selim Somuncu, Erdoğan Aydoğan, Mustafa Köneçoğlu ve İnci Okumuş gibi kıymetli akademisyen ve edebiyatçılar yer alıyor.

Kahramanmaraş’ın köklü edebiyat ve dergicilik geleneğini sürdüren yönetim kadrosu; ilk sayıdan bu yana sürdürdüğü kuşatıcı, nitelikli ve yerli duruşuyla Yitiksöz’ü sadece bölgesel değil, ulusal çapta takip edilen bir düşünce ve edebiyat kulvarına dönüştürmeyi sürdürüyor.

Dergiden Tadımlık Parçalar:

gözlerimi çaldılar,
gördüm o günden sonra
yeşil yosunları, su kuşlarının kavis çizerek uçuşlarını
konuşlarını çiçek açmış dallara
gördüm, korkudan söyleyemedim gözlerimi oyuşlarını

(Senegal Kıyılarında Kalimba Sesleri, Mehmet Tepe)

Çekip gitse de beyaz adamın gölgesi sulardan
Zihnî sömürüden azad olamadı rüyaları onların
Bir gün uyanacak Asya’nın, Afrika’nın, Ortadoğu’nun çocukları
Ellerde bilinç mızrakları, dillerde özgürlük şarkılarıyla

(Afrika’nın Çocukları, Atıf Bedir)

bugün sıra dışı ölüyorum sıraya geçin lütfen
arkadaşlarım zengin olacakmış ben ölünce
ben ölünce çok yaşayacak mutlu olacak davul çalacak
tutmasak başları göğe değecek
durmadan sevinecek aptal aptal sevinecek
sinek gibi orada burada vızıldayacak
sinek gibi yükselecek sinek gibi alçalacak

(Issız Harita, Cafer Keklikçi)

Şehrimizi ele geçirebilir, şarkılarımızı çalabilir
Sizin vahşi iştahınız
Ama hafızamız bizimdir
Müzenizi başınıza çalarız
Şarkılarımızı baştan söyleriz
Dilinizin karşısında diz çökmeyiz

(Kesik Elli Şiir, Zeynep Arkan)

Siperlerim olacaktı buralarda bir yerde
Artık yeryüzüm yerle bir edilişimi cönkler yazsın
Bir kuşağın korkularını bundan böyle
Sorulunca kimlerin nerelere kaçıştığını anarız;
Aramızda biz arada bir ırmaklaşırız
Parmakla sayılırız bundan geri kırılan kırılana destanlarda
Su getirdiler yetişmedi ölümümüze

(İyi Değilim Bu Aralar Zikri, Vural Kaya)

Günaydın Vietnam Orta/Doğu Türkistan
Sana da günaydın Vahşi/Batı Şeria Şam
Haydi Abbas haydi soykırım tamam
Bir post bulamadın bugün de oldu akşam
Beni bu sessiz havalar mahvetti Benî İsrail
Elveda Ey Şehr-i Gazze seneye görüşürüz
El-Emîn meydanında Amerika referans

(Yazıldığı Gibi Okunan Şiir, Yaşar Akgül)

israyil fos bir yumruk boğazımda tıkaç
söyleyemediğim küfürler dilimde vebal
Rabb’im ölüm bekçisi kıl beni
küfrün kapısını basmak için

(Küfrün Kapısını Basmak, Vahdettin Oktay Beyazlı)

Mitralyözleri diziyorlar tokalaşın, el çırpın temiz günler getirdik diyorlar
Göstermelik değil göz göre göre insan biçiyorlar
Simsiyah güller satıyorlar; alıcısı beyaz olsun istiyorlar
Onlar buna dünya barışı diyorlar
Solu-ğu-mda kan izleri var; duymuyorlar

(Kolonyalizm, Asiye Ceyhan)

Asgari şartlar için şarlatanlar
Piyasa turist istiyor seyyah kaybolsun
Vazife kesin, canına okunmalı
Düzen dünyasını devretmeyi
Paranın azizleri ödevi bitirmeli

(Koloni Ödevi, Agâh Sayra)

Bana bir dil öğrettiler
Susarak konuşabildim
Kimseler bilmez gerçi
Neler kaybettiğimi
Ceylan güzeli kelimelerimi hatırlarken
Yüzülen ruhumun yaralarını
Göçten dönen turnaların
Gözlerine bakarken unutabildim

(Söktüler Hikâyelerin Hırkasını, İnci Okumuş)

Bu sayının tüm yazarları ve yazıları şöyle:

• Hasan Aycın – Çizgiler

• Mehmet Tepe – Senegal Kıyılarında Kalimba Sesleri

• Âtıf Bedir – Afrika’nın Çocukları

• Cafer Keklikçi – Issız Harita

• Zeynep Arkan – Kesik Elli Şiir

• Vural Kaya – İyi Değilim Bu Aralar Zikri

• Yunus Emre Altuntaş – Amistad İçin Gece Yarısı / Kolonyalizm ve Şiir: Yaralanmış Hafızanın Dili Olarak Anti-Sömürgeci Poetikalar

• Adem Turan – Modern Tanrılar ve Maskeler Fotoğrafı

• Nurettin Durman – Hayat Nar Çiçeği Renginde Midir

• Ayşegül Sözen Dağ – Hakuna Matata

• İrfan Çevik – Adı/Soyadı / Emperyalizm ve Çağrışımları

• Süleyman Karaca – Mülksüzler Sarmalı

• Yaşar Akgül – Yazıldığı Gibi Okunan Bir Şiir

• Vahdettin Oktay Beyazlı – Küfrün Kapısını Basmak

• Asiye Ceyhan – Kolonyalizm

• Ekrem Elmas – Kanlı Tarih

• Tayyib Atmaca – Dünya Nasıl Kirlendi

• Agâh Sayra – Koloni Ödevi

• Hacı Ahmet Sevgili – Şehrimle Yıkıldı Şiirim

• Hüseyin Çolak – Pulsuz Peşrev

• Kadir Ünal – Sonsuza Akan Bayrak

• Akif Dut – İnsana Damardan Afrika’ya Kandan Geçilmez

• İnci Okumuş – Söktüler Hikâyelerin Hırkasını

• Mahmud Musab Önder – Hak Edilmiş Yenilgiye Mazeretler

• Yasin Mortaş – Güneşi Çalınan Atlas

• İbrahim Gökburun – Minab’lı Kız Çocuğu / Jules Verne’in İnatçı Keraban Romanında Kolonyalizmin İzleri

• Derya Kurtoğlu – Dağılabiliriz

• Mahmud Derviş – Yüksek Gölgeye Övgü / Kimlik Numarası

• Amal Dunqul – Asla Uzlaşma

• Ömer Ebu Rîşe – Ümmetim

• Muhammed Mehdi Alcevahri – Kanayan Filistin

• Mustafa Alican – Kolonyalizmin Tarihsel Temelleri

• Hilmi Uçan – Kolonyalizm, Sömürü, Fetih ve Niyet

• Mehmet Narlı – Anlam, Anlam Üretme Biçimleri ve Mağdurun Anlamı

• Kasım Küçükalp – Kolonyalizmin Epistemik Temelleri

• Ahmet Dağ – Epistemik ve Ontolojik Kolonyal Süreklilik: Klasik Kolonyalizmden Algoritmik Tahakküme

• Üzeyir İlbak – Epistemik Tahakküm Batı Merkezli Bilginin Sömürgeci Şiddeti Meşrulaştırması Üzerine

• Ömer Hatunoğlu – Sömürgeciliğin Doğası

• Kadriye Durmuşoğlu – Kolonyalizm: Sömürge Mantığı

• Selçuk Türkyılmaz – Kolonyal Bir İdeoloji Olarak Siyonizm’in Kısa Tarihi

• Kadir Canatan – Kolonyalizmin Felsefesi: Meşrulaştırma Biçimleri ve Süreklilik

• İlhan Yalım – Kolonyalizm: Geçmişten Günümüze Devam Eden Bir Düzen

• Ejder Okumuş – Kolonyalizm, Medeniyet Söylemi ve Kimlik İnşaası

• Müşerref Yardım – Kolonyalizm: Tamam mı? Devam mı?

• Ercan Yıldırım – Entelektüel ve Akademik Oto-Kolonyalizm

• Alpaslan Durmuş – Kolonyalizm ve Avrupamerkezcilik: Bir Kuruluş Anlatısının Anatomisi

• Erdem Selman Develi – Avrupa Sömürgeciliği ve İngiliz Doğu Hindistan Şirketi

• Mevlüt Tatlıyer – Sömürgecilik ve Avrupa-Merkezci Tarih Anlatımı

• Şefik Memiş – Sömürgecilik, Doğu Hindistan Kumpanyası ve Uyanan Afrika’nın Yerli Sesi Fethi Gemuhluoğlu

• E. Lâle Demirtürk – Batılı/Beyaz İktidarın Kolonyalliği Üzerine Eleştirel Bir Bakış

• Fatih Ertugay – Efendi’nin Dili’nde Şahsiyet Aramak ya da Efendi’nin Taşralı Gardiyanları

• Manolya Gürocak & Hashim Cabrera – Hashim Cabrera ile Sömürelemeyen Hafıza, Hatırlamanın ve İnancın Estetiği Üzerine Bir Söyleşi

• Manolya Gürocak – Hamaset Değil Sınanmış Dayanıklılık Diyeceksiniz: Benim Süper Gücüm Türkiye

• Mehmet Hakan Türkçapar – Egemenlerin Gölgesinde Bilim: Antropoloji ve Kolonyalizm

• Ömer Gündoğdu – Suretü’l-Arzdan Navigasyona Algı Yönetimi ve Sömürgecilik

• Salih Cenap Baydar – Bir Mazeret Söylemi Olarak Anti-Emperyalizm: Kökenleri, Tutarsızlıkları ve Güncelliğini Yitirişi

• Mehmet Kırtorun – Kendi Kendini Sömürgeleştirmenin Anatomisi: Gönüllü Yabancılaşma

• Mehmet Ulukütük – Edward Said Düşüncesinin Dayandığı Temel Dinamikler

• Zeynep Karataş – Üç Portre: Ruh, Dil ve Hafıza Üzerine

• Mehmet Evkuran – Teolojik Bir Sorun Olarak Sömürü

• Malik Bin Nebi – Ölü ve Öldürücü Düşünceler Arasında

• Mahmut Hakkı Akın – Malik Bin Nebi’nin Sömürülebilirlik Kavramını Yeniden Düşünmek

• Tamer Yıldırım – İslam Dünyasının Sosyo-Psikoloğu: Malik Bin Nebi’de Sömürülebilirlik ve Medeniyetin Kodları

• İbrahim Baz – Kolonyalizm ve Tasavvuf

• Nurcan Özkaplan Yurdakul – Sömürgecilik Osmanlı Coğrafyasında Neden Kurumsallaşamadı?

• Neslihan Kutlu Karaman – Bir Bilgi Problemi Olarak Kolonyalizm

• Ahmet Melih Karauğuz – Atacama’da Yağmur Yağmıyor ki Sunucular Soğusun

• Özcan Ünlü – Edebiyatta Kolonyalizm ve ‘Çocuk Bırakılanlar’

• İsmail Aydoğan – Kolonyalizm ve Eğitim

• Zehra Yıldırım – Kuzey Afrika’da Kolonyal Eğitim: Yerli Bilginin Tasfiyesi

• Faruk Uysal – Övgü Melezliğe: Sömürgeci Dilin İçindeki Truva Atı

• Hasan Boynukara – İki Soygun Bir Arada Ekonomik Yağmadan Kültürel Asimilasyona

• Mustafa Everdi – Bulunmaz Hint Kumaşı

• İsmail Çakır – Dilde ve Kültürde Kolonyalizm

• Braj B. Kachru – İngilizcenin Simyası

• Ali Galip Yener – Edebiyat ve Kolonyalizm İlişkisine Güncel Bir Bakış

• Ali K. Metin – Kolonyalizmin Edebiyattaki Yansımaları

• Sercan Ceylan – Madun ve Sömürgenin Estetik Eleştirisi

• Sinem Öndeş – Kolonyalizm Üzerine: Kavram, Söylem ve Edebiyat

• Cemile Odunkıran – İkinci Yeni Şiirinde Kolonyalizmin İzleri: Tarih, Coğrafya ve Medeniyet

• Ahmed Salem Abeid – Moritanya Edebiyatı: Kökenleri, Tarihsel Gelişimi ve Öncü Temsilcileri

• M. Cem Öz – Fazıl Hüsnü Dağlarca Şiirinde Kolonyalizm ve Postkolonyalizm

• Ahmet Edip Başaran – Bir Milletin Yeniden Dirilişi Bağlamında Sömürgecilik

• Hanife Ünver – Sezai Karakoç’un Şiiri ve Sömürgecilik

• Anıl Ersoy – Nuri Pakdil’in Şiirleri ve Kolonyalizm

• Yaşar Ercan – Nuri Pakdil’in Batı Notları’ndan Sömürgeciliğe Bakış: Uygarlık, Direniş ve Ahlaki Hesaplaşma

• Arif Ay – M. Akif İnan’ın Emperyalizme Bakışı

• Hüseyin Yorulmaz – Erdem Bayazıt ve Sömürgecilik

• Feyza Nur Emiroğlu – Cahit Zarifoğlu’nun Eserlerinde Anti-Kolonyal Söylem: Kimliğin ve Hafızanın Yeniden İnşası

• Erdoğan Aydoğan – Zihnin Sömürgesizleştirilmesi

• Buse Selime Alemdar – Alaeddin Özdenören’in Metinlerinde Kolonyalizm Eleştirisi

• Gamze Nur Aka Ersöz – Cahit Koytak’ın Sömürge Karşıtı Şiirsel Evreni

• Ethem Erdoğan – Kolonyalizme Karşı Bilinç Devrimi İnşası

• Erdem Dönmez – Sömürgecilik Karşısında Arif Ay

• Aynur Erdoğan – Zihinsel Sömürgeden Yerlilik İddiasına: Âkif Emre’nin Emperyalizm Eleştirisi ve Dekolonizasyon Tartışması

• Eren Buğdaycı – Hasan Aycın Çizgilerinde İnsanın Münasebeti

• Betül Ünlü Kocakoç – Hüseyin Atlansoy’un Şiirlerinde Kolonyalizm Eleştirisi

• İmdat Demir – Kolonyal Bilgi, Edebiyat ve Sanatı Nasıl Kolonize Eder? Kolonyal Bilgi Nedir; Neden Yalnız Toprağı Değil Zihni De İşgal Eder?

• Mahir Nakip – Emperyalizmin Sessiz Silahı: Müzik

• Timuçin Çevikoğlu – Emperyalizm ve Türk Klâsik Müziği

• Jean Szlamowıcs – Müziği Sömürgeleştirmeden Kurtarma, Bir Yıkım Arzusu

• Enver Gülşen – Bir Amerikan İşgali Keşif Kolu Olarak Hollywood ve Sömürgecilik Biçimleri

• Ömer İzci – Küresel Batı’nın Algı Mühendisliği: Bir “Kitle İmha Silahı” Olarak Hollywood

• Fatma Çiçek – Kendine “Öteki”nin Gözüyle Bakmayan “Bir Adam Yaratmak”

• Mustafa Çiftçi – Ya Evlilik Ya Afrika’ya Yolculuk

• Cahid Efgan Akgül – İntihalin Eşiğinde Dolanan Öykü

• Recep Ayık – Su Bitti

• Müzeyyen Çelik Kesmegülü – Zincirin Öteki Ucu

• Gülçin Yağmur Akbulut – Eksik Bedenler

• İbrahim Yarış – Haritaya Düşen

• Süheyla Karaca Hanönü – Hani Hızırdım Ben?

• Vedat Ali Kızıltepe – Dirhen’in Kokusu

• Derya Gezgin – Doğum Günü

• İlker Gülbahar – Kürsüdeki Labirent

• Tayyib Sâlih – Bir Gece Düşü / Bir Avuç Hurma

• Yusuf İdris – Bir Bakış

• Ğabiyt Müsirepulı – Küt Burun

• Mustafa Köneçoğlu – Herkesin Bir Mahrem Macerası Var ya da Öle Öle Yaşamak

• Gökhan Tokatlıoğlu – Demirden Kafes: Seküler Emperyalist Epistemoloji

• Yavuz Ahmet – Achebe’nin Büyük Çıkmazı: İngiliz’i İngilizce Eleştirmek

• Barış Ağır – Sömürgeciliğin Ekolojik Anatomisi: Joseph Conrad’ın Doğa ve İktidar Anlatıları

• Leyla Melis Çetin – Belleğin İzinde Bir Kültür Yolculuğu: Selçuk Ülger’in Yetmiş Yıllık Bekleyiş Adlı Kitabı

• Fatih Demirdöğen – Gassan Kenefani’nin Kaleminden Dünden Bugüne Direnişin Kökleri

• Olla Mohamed Ali Khafaja – Ömer Seyfettin’in Boykotaj Düşmanı Ekseninde Emperyalizm Karşıtlığı ve Millî Direniş (Kolonyalizm ve Postkolonyal Bir Okuma)

• Mustafa Uçurum – Sömürüye Batılı Gözle Bakmak

• Furkan Varol – Müstemleke Söylemine Karşı Yerli Konumlanış: Kemal Tahir ve Yakup Kadri Romanı

• Ahmet Uğur Işık – Göğü Delen Adam

• Selim Sağır – Asya’nın Uyanması